Centrum wiedzy · Formy testosteronu
Testosteron w tabletkach - czy istnieje, jak działa i czym różni się od zastrzyków
Testosteron w postaci doustnej istnieje - jest to undekanian testosteronu w kapsułkach, lek na receptę stosowany w leczeniu potwierdzonego niedoboru. W Polsce w terapii znacznie częściej stosuje się zastrzyki i żel. Tabletki sprzedawane w sklepach z suplementami jako „testosteron” nie zawierają testosteronu - to suplementy diety.
Kontynuujesz terapię? Umów wizytę kontrolną - 99 zł
O leczeniu i wystawieniu e-recepty decyduje lekarz po ocenie medycznej.
Najważniejsze
Doustny testosteron przyjmuje się codziennie z posiłkiem zawierającym tłuszcz (schemat ustala lekarz), a jego stężenie we krwi jest mniej przewidywalne niż po żelu czy zastrzykach. Starszych doustnych pochodnych (17-alfa-alkilowanych) się nie zaleca z powodu toksyczności dla wątroby. O formie leczenia decyduje lekarz.
Czy istnieje testosteron w tabletkach
Tak, ale z zastrzeżeniami. Sam testosteron połknięty w tabletce jest niemal całkowicie rozkładany w wątrobie, zanim zadziała. Dlatego stosuje się:
- undekanian testosteronu w kapsułkach - ester wchłaniany częściowo przez układ chłonny z pominięciem wątroby; wymaga codziennego przyjmowania z posiłkiem zawierającym tłuszcz (schemat ustala lekarz); w części krajów zarejestrowano nowsze preparaty tego estru,
- pochodne 17-alfa-alkilowane (np. metylotestosteron) - wytyczne Endocrine Society nie zalecają ich ze względu na ryzyko uszkodzenia wątroby.
Dostępność konkretnych preparatów w Polsce sprawdza się w Rejestrze Produktów Leczniczych - zmienia się w czasie, dlatego o tym, co realnie można przepisać, decyduje lekarz.
Tabletki, zastrzyki czy żel - porównanie
Szczegóły wszystkich form: formy testosteronu - zastrzyki, żel, tabletki.
| Postać | Jak się stosuje | Zalety i ograniczenia |
|---|---|---|
| Kapsułki (undekanian) | codziennie, z tłustym posiłkiem (schemat ustala lekarz) | bez igieł; mniej przewidywalne stężenia, zależne od posiłku |
| Żel | codziennie na skórę | stabilne stężenia; ryzyko przeniesienia na partnerkę lub dzieci przez kontakt ze skórą |
| Zastrzyki krótko działające | zwykle co 1-3 tygodnie (schemat ustala lekarz) | długo stosowane i dobrze znane; wahania stężeń między dawkami |
| Zastrzyk depot | co 10-14 tygodni, w gabinecie | rzadkie iniekcje; wolniejsza zmiana dawki |
Testosteron w tabletkach czy zastrzykach - co wybrać?
Nie ma jednej „lepszej” formy - wszystkie podnoszą testosteron u mężczyzn z potwierdzonym niedoborem, a różnią się wygodą, przewidywalnością stężeń i sposobem kontroli. Lekarz bierze pod uwagę m.in.:
- styl życia i preferencje - czy wolisz codzienną kapsułkę lub żel, czy zastrzyk co kilka tygodni,
- stabilność stężeń - żel i zastrzyki depot dają bardziej wyrównane poziomy niż kapsułki, których wchłanianie zależy od posiłku,
- hematokryt - przy zastrzykach krótko działających częściej rośnie, co ma znaczenie u mężczyzn z wyjściowo wysokim hematokrytem,
- kontakt z bliskimi - przy żelu istnieje ryzyko przeniesienia hormonu na partnerkę lub dzieci,
- dostępność preparatu i koszt - zależą od formy leku i apteki; niektóre żele i dwa preparaty w zastrzykach są refundowane z odpłatnością 30% (przy spełnieniu kryteriów refundacji), pozostałe są pełnopłatne; wizyty w Dr Testosteron są prywatne.
Formę można zmienić w trakcie leczenia, jeśli pierwsza nie odpowiada. Decyzję podejmuje lekarz po ocenie wyników i chorób współistniejących.
Co daje testosteron w tabletkach
Doustny undekanian testosteronu działa tak jak inne postacie testosteronu - pod warunkiem że uzupełnia potwierdzony niedobór. U takich mężczyzn leczenie zwykle poprawia libido i aktywność seksualną, a w dłuższym czasie zwiększa masę mięśniową i gęstość kości oraz zmniejsza tkankę tłuszczową. Efekt na energię i nastrój bywa umiarkowany.
U mężczyzn z prawidłowym testosteronem lek nie przynosi korzyści, za to hamuje własną produkcję hormonu i plemników. Testosteron w żadnej postaci nie jest więc sposobem na „więcej energii” czy szybszy przyrost mięśni bez wskazań medycznych.
Suplementy „na testosteron” to nie lek
Testosteron w każdej postaci jest w Polsce lekiem na receptę. Produkty sprzedawane jako „booster” czy „tabletki na testosteron” to suplementy diety - zawierają zwykle zioła, cynk, magnez lub witaminę D, a nie testosteron. Ich wpływ na poziom testosteronu jest niewielki lub nieudowodniony, z wyjątkiem uzupełniania realnych niedoborów (np. witaminy D czy cynku). Przegląd dowodów: boostery testosteronu.
Doustne sterydy anaboliczne to nie terapia
„Tabletki na masę” z siłowni, forów czy nielegalnych sklepów to najczęściej doustne sterydy anaboliczne - zwykle pochodne 17-alfa-alkilowane, których wytyczne nie zalecają w leczeniu niedoboru testosteronu. Nie są tym samym co lek przepisany przez lekarza:
- obciążają wątrobę - mogą powodować zastój żółci, zapalenie wątroby, a rzadko guzy wątroby,
- zaburzają lipidy - obniżają „dobry” cholesterol HDL, co zwiększa ryzyko chorób serca,
- hamują własną produkcję testosteronu i plemników - po odstawieniu może wystąpić długotrwały niedobór i niepłodność,
- pochodzą z niekontrolowanych źródeł, więc skład i dawka są niepewne.
Jeśli przyjmowałeś sterydy i masz objawy po ich odstawieniu, porozmawiaj z lekarzem - nie zaczynaj kolejnego cyklu na własną rękę. Więcej: sterydy a TRT.
Leki na podwyższenie testosteronu
Poza samym testosteronem lekarz może w wybranych sytuacjach - najczęściej u młodszych mężczyzn z niedoborem pochodzenia przysadkowego, którzy chcą zachować płodność - rozważyć leki pobudzające własną produkcję testosteronu (np. klomifen, hCG). Część z nich stosuje się u mężczyzn poza wskazaniami rejestracyjnymi, dlatego decyzja wymaga diagnostyki (LH, FSH, prolaktyna) i kontroli lekarskiej. Więcej: TRT a płodność, hCG u mężczyzn.
Przed rozpoczęciem jakiejkolwiek formy leczenia potrzebne jest potwierdzenie niedoboru: badanie testosteronu (dwukrotnie, rano) i ocena objawów. Jak wygląda droga do recepty: testosteron na receptę.
Najczęstsze pytania
Czy istnieje testosteron w tabletkach?
Tak - undekanian testosteronu w kapsułkach, lek na receptę przyjmowany codziennie z posiłkiem zawierającym tłuszcz, według schematu ustalonego przez lekarza. W Polsce częściej stosuje się zastrzyki i żel, a dostępność preparatów doustnych sprawdza lekarz.
Czy testosteron w tabletkach działa?
Doustny undekanian testosteronu podnosi stężenie testosteronu, ale jest ono mniej przewidywalne niż po żelu czy zastrzykach i zależy od posiłku. Starsze doustne pochodne testosteronu nie są zalecane z powodu toksyczności dla wątroby.
Czy testosteron w tabletkach jest na receptę?
Tak. Testosteron w każdej postaci jest lekiem na receptę, a o leczeniu decyduje lekarz po potwierdzeniu niedoboru. Produkty sprzedawane jako „testosteron” w sklepach z suplementami to suplementy diety o niewielkim lub nieudowodnionym działaniu, a tabletki z nielegalnych źródeł mogą zawierać niebezpieczne sterydy anaboliczne.
Czy testosteron w tabletkach jest szkodliwy?
Doustny undekanian testosteronu, stosowany pod kontrolą lekarza u mężczyzny z niedoborem, ma działania niepożądane podobne do innych postaci testosteronu - m.in. wzrost hematokrytu i zahamowanie produkcji plemników - dlatego wymaga regularnych badań. Szkodliwe dla wątroby są starsze pochodne 17-alfa-alkilowane i doustne sterydy anaboliczne z nielegalnych źródeł.
Jak długo działa testosteron w tabletkach?
Pojedyncza dawka doustnego undekanianu testosteronu działa kilka godzin, dlatego przyjmuje się go codziennie z posiłkiem zawierającym tłuszcz, według schematu ustalonego przez lekarza. Pierwsze efekty leczenia, np. poprawa libido, pojawiają się zwykle po kilku tygodniach, a zmiany składu ciała i kości - po kilku miesiącach.
Co daje testosteron w tabletkach?
U mężczyzny z potwierdzonym niedoborem zwykle poprawia libido i aktywność seksualną, a w dłuższym czasie zwiększa masę mięśniową i gęstość kości. U mężczyzny z prawidłowym testosteronem nie przynosi korzyści, a hamuje własną produkcję hormonu i plemników.
Testosteron w tabletkach czy w zastrzykach - co lepsze?
Zależy od pacjenta. Zastrzyki i żel dają bardziej przewidywalne stężenia, kapsułki pozwalają uniknąć igieł, ale wymagają codziennego przyjmowania z posiłkiem. Formę dobiera lekarz na podstawie wyników, chorób współistniejących i preferencji.
Konsultacja z lekarzem online
Zastanawiasz się, która forma leczenia byłaby dla Ciebie odpowiednia? Na konsultacji online lekarz oceni wyniki i objawy, wyjaśni różnice między postaciami testosteronu i zdecyduje, czy leczenie jest wskazane.
Wizyta wideo: 149 zł (pierwsza), 99 zł (kontrolna). Wizyty codziennie 7:00-23:00. O leczeniu i ewentualnej recepcie decyduje lekarz po ocenie medycznej.
Jesteś już naszym pacjentem? Umów wizytę kontrolną (co sprawdzamy na kontroli)
Terapia TRT - więcej w tym dziale
Źródła
- Bhasin S. i wsp. Testosterone Therapy in Men With Hypogonadism: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2018;103(5):1715–1744. doi.org/10.1210/jc.2018-00229
- Mulhall J.P. i wsp. Evaluation and Management of Testosterone Deficiency: AUA Guideline. J Urol. 2018;200(2):423–432. doi.org/10.1016/j.juro.2018.03.115
- Rejestr Produktów Leczniczych (Centrum e-Zdrowia) - charakterystyki produktów leczniczych (ChPL) i status dostępności preparatów w Polsce. rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl