Gdzie produkowany jest testosteron?
W komórkach Leydiga w jądrach — produkują ok. 95% testosteronu u mężczyzny. Pozostałe 5% pochodzi z nadnerczy. Produkcja jest stymulowana przez LH z przysadki mózgowej.
Edukacja · Anatomia i fizjologia
Układ rozrodczy mężczyzny — anatomia, hormony i jak to wszystko działa
Jądra, najądrza, prostata, oś HPG — jak działa męski układ rozrodczy i dlaczego zrozumienie jego budowy pomaga w diagnostyce i leczeniu zaburzeń hormonalnych.
jądra · prostata · oś HPG spermatogeneza: 74 dni 95% T z jąder
Narządy układu rozrodczego mężczyzny
Jądra (testes)
Podwójna funkcja: produkcja testosteronu (komórki Leydiga) i plemników (kanaliki nasienne z komórkami Sertoliego). Leżą w mosznie — temperatura 2–3°C niższa niż ciała, optymalna dla spermatogenezy.
Najądrza (epididymis)
Zwinięty kanalik (rozciągnięty = 6 m!) przylegający do jądra. Plemniki dojrzewają tu przez ~12 dni, zyskując ruchliwość i zdolność do zapłodnienia.
Prostata (gruczoł krokowy)
Wielkość orzecha włoskiego, otacza cewkę moczową. Produkuje płyn nasienowy z PSA, cynkiem i enzymami. Rośnie z wiekiem (BPH) pod wpływem DHT.
Pęcherzyki nasienne
Produkują 60–70% objętości ejakulatu — płyn bogaty we frukto zę (energia dla plemników) i prostaglandyny.
Oś HPG — system sterowania hormonami
Cała męska endokrynologia reprodukcyjna opiera się na osi podwzgórze–przysadka–gonady:
- Podwzgórze → wydziela GnRH (pulsacyjnie, co 60–90 min)
- Przysadka przednia → w odpowiedzi wydziela LH i FSH
- LH → stymuluje komórki Leydiga → produkcja testosteronu
- FSH → stymuluje komórki Sertoliego → wspomaga spermatogenezę
- Testosteron → hamuje zwrotnie GnRH i LH (ujemne sprzężenie zwrotne)
Dlaczego to ważne klinicznie: TRT podaje egzogenny testosteron → hamuje GnRH i LH → jądra przestają produkować własny T i plemniki. Dlatego TRT powoduje supresję płodności i atrofię jąder (o ile nie stosuje się HCG).
Testosteron — produkcja, transport, metabolizm
Produkcja
95% jądra, 5% nadnercza. Dzienna produkcja: 5–7 mg. Szczyt: 7:00–10:00 rano.
Transport
60–70% związane z SHBG (nieaktywne). ~30% z albuminą. 1–2% wolne (aktywne biologicznie).
Metabolizm
T → DHT (5-alfa-reduktaza, w prostacie/skórze). T → estradiol (aromataza, w tk. tłuszczowej).
Najczęściej zadawane pytania
Co to jest oś HPG?
Oś podwzgórze–przysadka–gonady (HPG) to hormonalny system sterujący reprodukcją. Podwzgórze wydziela GnRH → przysadka wydziela LH i FSH → jądra produkują testosteron i plemniki. Testosteron hamuje zwrotnie GnRH (pętla ujemnego sprzężenia).
Czym różni się n ajądrze od jądra?
Jądro produkuje testosteron i plemniki. Najądrze (epididymis) to zwiniety kanalik przylegający do jądra, w którym plemniki dojrzewają i są przechowywane. Przejście przez najądrze trwa ok. 12 dni.
Co robi prostata?
Prostata (gruczoł krokowy) produkuje ok. 20–30% płynu nasiennego — zawiera enzymy, cynk i PSA, które upynnią ejakulat i wspierają ruchliwość plemników. Leży tuż pod pęcherzem moczowym i otacza cewkę moczową.
Ile trwa produkcja plemników?
Spermatogeneza — od komórki macierzystej do dojrzałego plemnika — trwa ok. 74 dni. Dojrzewanie w najądrzu dodaje kolejne 12 dni. Dlatego efekty zmian (np. TRT, HCG) na spermatogenezę widoczne są dopiero po ~3 miesiącach.
Co to jest SHBG i dlaczego jest ważny?
SHBG (globulina wiążąca hormony płciowe) transportuje testosteron we krwi. 60–70% T jest związane z SHBG (nieaktywne), ~30% z albuminą (słabo dostępne), 1–2% to wolny T (aktywny). Wysoki SHBG = niski wolny T mimo prawidłowego T całkowitego.
Chcesz zrozumieć swoje wyniki badań?
Lekarz androlog online wyjaśni Twoje LH, FSH, T, SHBG i ustali, czy układ rozrodczy działa prawidłowo. 159 zł.