Centrum wiedzy · Badania
Badanie testosteronu - jak się przygotować, ile kosztuje i co dalej z wynikiem
Badanie testosteronu to zwykłe pobranie krwi z żyły. Aby wynik był wiarygodny, wykonuje się je rano (najlepiej ok. 7:00-10:00), na czczo i w dobrym zdrowiu, a niski wynik powtarza. Prywatnie możesz je zrobić bez skierowania w większości laboratoriów; cenę podaje cennik laboratorium.
Kontynuujesz terapię? Umów wizytę kontrolną - 99 zł
O leczeniu i wystawieniu e-recepty decyduje lekarz po ocenie medycznej.
Najważniejsze
Na początek wystarczy testosteron całkowity. Gdy wynik jest niski lub graniczny, lekarz dołącza SHBG (do obliczenia testosteronu wolnego), LH, FSH i prolaktynę. Sam wynik nie przesądza o leczeniu - liczą się objawy i powtórzone badanie.
Kiedy zbadać testosteron
Wytyczne zalecają badanie u mężczyzn z objawami, które mogą wynikać z niedoboru, m.in.: spadek libido i porannych erekcji, zaburzenia erekcji, zmęczenie i spadek siły, utrata masy mięśniowej, powiększenie piersi, niepłodność, złamania przy niewielkim urazie. Badanie warto rozważyć też przy cukrzycy typu 2, otyłości, długotrwałym przyjmowaniu opioidów lub glikokortykosteroidów i po zakończeniu stosowania sterydów anabolicznych. Przegląd objawów: niski testosteron - objawy.
Nie zaleca się rutynowego „przesiewowego” badania testosteronu u mężczyzn bez objawów.
Jaki testosteron badać - całkowity czy wolny
Aby sprawdzić poziom testosteronu, zacznij od testosteronu całkowitego - tak zalecają wytyczne Endocrine Society, EAU i AUA. Testosteron wolny ma sens jako uzupełnienie, gdy wynik całkowity jest graniczny albo SHBG może być zmienione (otyłość, cukrzyca, starszy wiek). Najlepiej go obliczyć z testosteronu całkowitego, SHBG i albuminy; bezpośrednie oznaczenia wolnego testosteronu dostępne w części laboratoriów są uznawane za mało wiarygodne. Szerzej: testosteron całkowity a wolny.
Jak się przygotować do badania testosteronu
Godzina
Rano, najlepiej ok. 7:00-10:00. Przy pracy zmianowej - w ciągu kilku godzin od przebudzenia po normalnym śnie.
Na czczo
Bez śniadania; możesz wypić wodę.
Dzień wcześniej
Bez bardzo intensywnego treningu, alkoholu i zarwanej nocy.
Zdrowie
Przełóż badanie, jeśli masz infekcję lub gorączkę - ostra choroba obniża testosteron.
Leki i suplementy
Nie odstawiaj leków bez porozumienia z lekarzem; zapisz, co przyjmujesz. Wysokie dawki biotyny mogą zakłócić niektóre oznaczenia.
Jakie badania zrobić razem z testosteronem
Pełną listę przed terapią opisujemy w artykule badania przed TRT, a o samym SHBG - w artykule SHBG - co to jest.
| Badanie | Po co | Kiedy |
|---|---|---|
| Testosteron całkowity | podstawowe badanie | zawsze na początek |
| SHBG (+ albumina) | obliczenie testosteronu wolnego | przy wyniku granicznym, otyłości, cukrzycy, starszym wieku |
| LH i FSH | czy przyczyna jest w jądrach czy w przysadce | przy potwierdzonym niskim testosteronie |
| Prolaktyna | wykluczenie hiperprolaktynemii | przy niskim testosteronie z niskim lub prawidłowym LH, spadku libido |
| Estradiol | ocena nadmiaru estrogenów | przy powiększeniu lub tkliwości piersi |
| Morfologia, PSA, lipidogram | bezpieczeństwo ewentualnego leczenia | przed terapią testosteronem |
Ile kosztuje badanie testosteronu i czy potrzebne jest skierowanie
Prywatnie badanie testosteronu całkowitego wykonasz bez skierowania w większości sieci laboratoriów i punktów pobrań. Cena zależy od laboratorium, miasta i zakresu (pojedynczy parametr albo pakiet hormonów) - aktualną kwotę sprawdzisz w cenniku wybranego laboratorium. Testosteron wolny i SHBG to osobne pozycje w cenniku.
Badanie może też zlecić lekarz w ramach NFZ, jeśli uzna je za uzasadnione - zakres badań dostępnych na skierowanie zależy od tego, kto i w jakim trybie je zleca (lekarz rodzinny, poradnia specjalistyczna). Wyniki są zwykle dostępne online; czas oczekiwania podaje laboratorium.
Gdzie zrobić badanie testosteronu
Badanie testosteronu wykonasz w punkcie pobrań dowolnej sieci laboratoriów - nie musi to być laboratorium związane z lekarzem, który będzie oceniał wynik. Wybierając miejsce, zwróć uwagę na godziny otwarcia (pobranie rano), możliwość odbioru wyniku online i to, czy w razie powtórzenia badania możesz wrócić do tego samego laboratorium - wtedy wyniki są lepiej porównywalne.
Punkty pobrań w Twojej okolicy znajdziesz na stronach miast: badanie testosteronu i androlog w Twoim mieście. Domowe testy z kropli krwi lub śliny nie zastąpią standardowego pobrania krwi z żyły.
Co dalej z wynikiem
Wynik porównuje się z zakresem referencyjnym laboratorium i progami z wytycznych - opisujemy je w artykule normy testosteronu. Niski wynik potwierdza się drugim porannym badaniem. Dopiero potwierdzony niedobór z objawami i po wykluczeniu przeciwwskazań może być podstawą do rozważenia terapii testosteronem.
Najczęstsze pytania
Czy badanie testosteronu robi się na czczo?
Tak, zaleca się badanie rano na czczo. Posiłek, zwłaszcza z cukrem, może przejściowo obniżyć wynik. Możesz pić wodę.
O której godzinie zrobić badanie testosteronu?
Najlepiej ok. 7:00-10:00, bo stężenie testosteronu ma rytm dobowy i jest najwyższe rano. Przy pracy zmianowej - w ciągu kilku godzin od przebudzenia po normalnym śnie.
Ile kosztuje badanie testosteronu?
Cena zależy od laboratorium i zakresu badania - sprawdzisz ją w cenniku wybranej sieci. Testosteron wolny i SHBG są zwykle osobnymi pozycjami. Badanie może też zlecić lekarz w ramach NFZ, jeśli uzna je za uzasadnione.
Czy można zbadać testosteron w domu?
Wiarygodnym sposobem jest badanie krwi z żyły w laboratorium, wykonane rano i na czczo. Domowe testy z kropli krwi lub śliny, kwestionariusze i aplikacje mogą sugerować problem, ale nie zastępują standardowego oznaczenia i nie są podstawą do rozpoznania niedoboru.
Czy suplementy mogą zafałszować wynik badania testosteronu?
Tak, niektóre. Wysokie dawki biotyny (witaminy B7) mogą zakłócać część oznaczeń laboratoryjnych - powiedz o nich lekarzowi lub laboratorium. Produkty zawierające testosteron lub sterydy anaboliczne, także z nielegalnych źródeł, zmieniają wynik i hamują własną produkcję hormonu. Typowe suplementy ziołowe zwykle nie zmieniają wyniku istotnie.
Ile czeka się na wynik badania testosteronu?
Testosteron całkowity to rutynowe oznaczenie, więc na wynik zwykle czeka się krótko - dokładny czas podaje laboratorium. Testosteron wolny oznaczany metodami referencyjnymi bywa wykonywany w mniejszej liczbie laboratoriów i może trwać dłużej. Wynik odbierzesz najczęściej online.
Czy badanie testosteronu jest refundowane?
Badanie jest bezpłatne, jeśli lekarz uzna je za uzasadnione i zleci w ramach NFZ. Wykonane na własną rękę w laboratorium jest płatne.
Konsultacja z lekarzem online
Masz już wynik? Omów go z lekarzem online. Jeśli jeszcze nie masz badań, lekarz powie, które wykonać, a po ich zrobieniu w dowolnym laboratorium oceni wyniki razem z objawami i omówi dalsze postępowanie.
Wizyta wideo: 149 zł (pierwsza), 99 zł (kontrolna). Wizyty codziennie 7:00-23:00. O leczeniu i ewentualnej recepcie decyduje lekarz po ocenie medycznej.
Jesteś już naszym pacjentem? Umów wizytę kontrolną (co sprawdzamy na kontroli)
Badania hormonalne - więcej w tym dziale
Źródła
- Bhasin S. i wsp. Testosterone Therapy in Men With Hypogonadism: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2018;103(5):1715–1744. doi.org/10.1210/jc.2018-00229
- Mulhall J.P. i wsp. Evaluation and Management of Testosterone Deficiency: AUA Guideline. J Urol. 2018;200(2):423–432. doi.org/10.1016/j.juro.2018.03.115
- European Association of Urology. EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health (aktualna edycja). uroweb.org/guidelines/sexual-and-reproductive-health