Centrum wiedzy · Zaburzenia erekcji
Lek na potencję - jak działa, kiedy pomaga i kiedy jest niebezpieczny
Najczęściej stosowane leki na potencję to inhibitory fosfodiesterazy typu 5 (PDE-5): sildenafil, tadalafil, wardenafil i awanafil. Ułatwiają napływ krwi do prącia, ale działają tylko przy podnieceniu seksualnym i nie usuwają przyczyny problemu. To leki na receptę - przed ich zastosowaniem lekarz sprawdza przeciwwskazania i leki, które przyjmujesz.
O leczeniu i wystawieniu e-recepty decyduje lekarz po ocenie medycznej.
Najważniejsze
Leki z grupy PDE-5 pomagają większości mężczyzn z zaburzeniami erekcji, ale są przeciwwskazane m.in. u osób przyjmujących azotany. Zaburzenia erekcji bywają pierwszym objawem chorób naczyń, cukrzycy lub niedoboru testosteronu - dlatego przed leczeniem warto ocenić przyczynę.
Jak działa lek na potencję
Erekcja powstaje, gdy pod wpływem podniecenia w ciałach jamistych prącia uwalnia się tlenek azotu. Ten pobudza wytwarzanie cyklicznego GMP (cGMP) - związku, który rozkurcza mięśnie gładkie naczyń, dzięki czemu krew napływa do prącia. Enzym PDE-5 rozkłada cGMP i „wyłącza” erekcję.
Inhibitory PDE-5 blokują ten enzym, więc sygnał do erekcji trwa dłużej i jest silniejszy. Wynikają z tego dwie praktyczne zasady:
- bez podniecenia lek nie wywoła erekcji - nie jest „przełącznikiem”, tylko wzmacnia naturalną reakcję,
- nie zwiększa libido - przy spadku ochoty na seks trzeba szukać innej przyczyny (np. obniżone libido, niski testosteron).
Substancje czynne - czym się różnią
Wszystkie leki z tej grupy działają tym samym mechanizmem. Różnią się głównie czasem działania i wpływem posiłku. Szczegółowe porównanie dwóch najczęściej przepisywanych substancji opisujemy w artykule leczenie farmakologiczne zaburzeń erekcji.
| Substancja | Początek i czas działania | Na co zwrócić uwagę |
|---|---|---|
| Sildenafil | zwykle 30-60 min; działa kilka godzin | tłusty posiłek opóźnia działanie; możliwe przejściowe zaburzenia widzenia barw |
| Tadalafil | ok. 30 min-2 h; działa do ok. 36 h | posiłek nie ma istotnego wpływu; możliwe bóle pleców i mięśni; dostępny też schemat codzienny |
| Wardenafil | zwykle 30-60 min; działa kilka godzin | tłusty posiłek może opóźnić działanie |
| Awanafil | ok. 15-30 min; działa kilka godzin | najkrótszy czas do początku działania |
Kiedy lek na potencję jest przeciwwskazany
Najważniejsze przeciwwskazanie to jednoczesne przyjmowanie azotanów (np. nitrogliceryny na bóle w klatce piersiowej) lub riocyguatu - połączenie może wywołać groźny spadek ciśnienia. Leków nie stosuje się też, gdy wysiłek związany ze stosunkiem jest niebezpieczny dla serca (np. po świeżym zawale, przy niestabilnej dławicy, ciężkiej niewydolności serca).
Ostrożności wymagają m.in.: leki na nadciśnienie i przerost prostaty z grupy alfa-blokerów, niektóre leki przeciwgrzybicze i przeciwwirusowe (silne inhibitory CYP3A4), ciężka choroba wątroby lub nerek, zaburzenia siatkówki, deformacje prącia. Dlatego lekarz przed wystawieniem recepty pyta o choroby i wszystkie przyjmowane leki.
Kiedy to stan nagły - dzwoń 112
Dzwoń pod 112, jeśli w trakcie lub po stosunku pojawi się ból w klatce piersiowej, duszność lub omdlenie - i powiedz ratownikom, jaki lek na potencję przyjąłeś i kiedy (wpływa to na możliwość podania nitrogliceryny). Pilnej pomocy (SOR) wymaga też erekcja trwająca ponad 4 godziny lub nagła utrata wzroku czy słuchu.
Leki na potencję na receptę - kto decyduje i dlaczego
W Polsce leki z grupy PDE-5 są co do zasady lekami na receptę. Recepta nie jest formalnością: lekarz ocenia, czy wysiłek związany ze stosunkiem jest dla Ciebie bezpieczny, sprawdza przyjmowane leki (zwłaszcza azotany, alfa-blokery, niektóre leki przeciwgrzybicze i przeciwwirusowe), choroby serca, wątroby, nerek i oczu, a potem dobiera substancję i sposób leczenia.
Pojedyncze preparaty sildenafilu w najniższej dawce mają inną kategorię dostępności (sprawdzisz ją w Rejestrze Produktów Leczniczych), ale przeciwwskazania i interakcje są dla nich takie same. Decyzję o tym, czy lek jest dla Ciebie odpowiedni i bezpieczny, zawsze podejmuje lekarz po ocenie medycznej - nie każdy pacjent otrzymuje receptę.
Podrabiane leki na potencję z internetu - ryzyko
Leki na potencję należą do najczęściej podrabianych leków na świecie. Produkty z nieznanych sklepów internetowych, portali aukcyjnych czy bazarów mogą zawierać inną dawkę niż deklarowana, inną substancję, zanieczyszczenia albo nie zawierać substancji czynnej wcale.
- Za duża dawka zwiększa ryzyko spadku ciśnienia, omdlenia i przedłużonej erekcji.
- Nieujawniona substancja uniemożliwia lekarzowi lub ratownikowi ocenę interakcji - np. z azotanami.
- Brak kontroli lekarza oznacza, że możesz przeoczyć chorobę, której pierwszym objawem są zaburzenia erekcji.
Bezpieczne źródło leku to apteka i recepta wystawiona po ocenie lekarza.
Najpierw przyczyna - dlaczego diagnostyka ma sens
Zaburzenia erekcji to objaw, a nie choroba. Najczęstsze przyczyny to choroby naczyń (miażdżyca, nadciśnienie), cukrzyca, otyłość, palenie, niektóre leki, czynniki psychiczne oraz zaburzenia hormonalne, w tym niedobór testosteronu. Wytyczne urologiczne zalecają przy pierwszej ocenie m.in. pomiar glukozy, lipidów i - gdy są wskazania - testosteronu.
Jeśli przyczyną jest niedobór testosteronu, sam lek z grupy PDE-5 może działać słabiej. Wtedy lekarz rozważa leczenie przyczyny - więcej w artykułach zaburzenia erekcji i badanie testosteronu.
Suplementy i środki na potencję - co mówią badania
Większość „środków na potencję” to suplementy diety, a nie leki - przed wprowadzeniem do obrotu nie muszą udowadniać skuteczności. Ich działanie jest słabo udokumentowane i nie dorównuje lekom z grupy PDE-5.
Najpoważniejszy problem to ukryte substancje: organy nadzoru wielokrotnie wykrywały w „naturalnych” preparatach nieujawnione inhibitory PDE-5, czasem w dawkach wyższych niż w lekach. Taki produkt może wejść w groźną interakcję z azotanami lub lekami na nadciśnienie, a Ty nie wiesz, co przyjmujesz. Jeśli przyjmujesz suplement, powiedz o nim lekarzowi.
Zioła i żele na potencję - co działa, a co nie
Miejscowe leczenie o udowodnionym działaniu istnieje - to krem z alprostadilem, lek na receptę stosowany, gdy tabletki są nieskuteczne lub przeciwwskazane. Dobiera go lekarz - opisujemy go w artykule leczenie farmakologiczne zaburzeń erekcji.
| Składnik lub produkt | Co wiadomo z badań | Na co uważać |
|---|---|---|
| Żeń-szeń (koreański czerwony) | nieliczne, małe badania; w przeglądach efekt niewielki, a jakość dowodów niska | może wchodzić w interakcje m.in. z lekami przeciwzakrzepowymi |
| L-arginina | małe badania, niejednoznaczne wyniki; nie zastępuje leczenia | może nasilać działanie leków obniżających ciśnienie |
| Maca | bardzo mało badań, dotyczą głównie libido, a nie erekcji | brak danych o długotrwałym stosowaniu |
| Johimbina | słabe dowody; nie należy do standardowego leczenia | kołatanie serca, wzrost ciśnienia, niepokój |
| Żele, kremy i maści z ziołami lub olejkami | brak potwierdzonego wpływu na erekcję | podrażnienia skóry; produkty bez kontroli składu |
Co jeść i pić na potencję - dieta i styl życia
Nie ma jednego produktu - owocu, warzywa czy soku - który poprawi erekcję. Liczy się ogólny sposób odżywiania i życia, bo erekcja zależy od zdrowych naczyń krwionośnych. Z niższym ryzykiem zaburzeń erekcji wiążą się w badaniach:
- dieta w stylu śródziemnomorskim - dużo warzyw, owoców, pełnych ziaren, roślin strączkowych, ryb i oliwy, mało przetworzonego mięsa i słodyczy,
- produkty bogate we flawonoidy (np. owoce jagodowe, cytrusy) - w dużych badaniach obserwacyjnych łączono je z rzadszymi zaburzeniami erekcji, choć nie dowodzi to związku przyczynowego,
- regularna aktywność fizyczna, zwłaszcza wysiłek aerobowy (szybki marsz, rower, bieganie),
- redukcja masy ciała przy otyłości,
- niepalenie i ograniczenie alkoholu - duże ilości alkoholu osłabiają erekcję,
- leczenie nadciśnienia, cukrzycy i zaburzeń lipidowych.
A napoje? Woda zamiast słodzonych napojów pomaga kontrolować masę ciała. Sok z buraka zawiera azotany, z których organizm wytwarza tlenek azotu, ale nie ma wiarygodnych badań, że poprawia erekcję. Zmiana stylu życia działa stopniowo i nie zawsze wystarcza, ale poprawia też skuteczność leczenia i zdrowie serca. Gdy zaburzenia erekcji się utrzymują, warto zbadać ich przyczynę - w tym poziom testosteronu.
Najczęstsze pytania
Po jakim czasie działa lek na potencję?
Zależy od substancji. Najkrótszy czas do początku działania opisuje się dla awanafilu (ok. 15-30 minut). Sildenafil i wardenafil zaczynają działać zwykle po 30-60 minutach, tadalafil po ok. 30 minutach do 2 godzin, ale działa najdłużej - do ok. 36 godzin. Tłusty posiłek może opóźnić działanie sildenafilu i wardenafilu.
Czy lek na potencję działa bez podniecenia?
Nie. Inhibitory PDE-5 wzmacniają naturalną reakcję organizmu na podniecenie seksualne, ale same nie wywołują erekcji. Jeśli problemem jest brak ochoty na seks, lek nie pomoże - warto wtedy poszukać przyczyny spadku libido, np. zbadać testosteron.
Czy można brać lek na potencję codziennie?
Dla tadalafilu w małej dawce zarejestrowano schemat codzienny - stosuje się go m.in. u mężczyzn, którzy współżyją często, lub gdy współistnieją objawy łagodnego rozrostu prostaty. O schemacie i dawce decyduje lekarz po ocenie przeciwwskazań.
Czy leki na potencję uzależniają?
Inhibitory PDE-5 nie powodują uzależnienia fizycznego ani tolerancji. Może natomiast pojawić się obawa przed współżyciem bez leku - wtedy pomaga rozmowa z lekarzem lub terapeutą seksuologiem.
Jakie są skutki uboczne tabletek na potencję?
Najczęstsze to ból głowy, zaczerwienienie twarzy, niestrawność i zatkany nos; przy niektórych substancjach przejściowe zaburzenia widzenia barw albo bóle pleców i mięśni. Zwykle są łagodne i mijają po kilku godzinach. Pilnej pomocy wymagają ból w klatce piersiowej, erekcja trwająca ponad 4 godziny oraz nagła utrata wzroku lub słuchu.
Czy lek na potencję pomoże, jeśli problem jest psychiczny?
Często tak - przy zaburzeniach erekcji na tle lęku lek może przerwać błędne koło obawy przed porażką. Najlepsze efekty daje połączenie z terapią (np. psychoseksuologiczną), bo sam lek nie usuwa źródła napięcia.
Jaki lek na potencję przy cukrzycy lub nadciśnieniu?
Przy cukrzycy i nadciśnieniu leki z grupy PDE-5 są zwykle stosowane, ale lekarz musi znać wszystkie przyjmowane leki - szczególnie azotany i alfa-blokery. U mężczyzn z cukrzycą leki działają czasem słabiej, dlatego ważne jest też dobre wyrównanie choroby podstawowej.
Konsultacja z lekarzem online
Na konsultacji online lekarz zbiera wywiad (choroby, leki, objawy), ocenia czynniki ryzyka i zleca badania, jeśli są potrzebne. Jeśli uzna leczenie farmakologiczne za bezpieczne i wskazane, może wystawić e-receptę - ale nie musi, decyzja zależy od oceny medycznej.
Wizyta wideo: 149 zł (pierwsza), 99 zł (kontrolna). Wizyty codziennie 7:00-23:00. O leczeniu i ewentualnej recepcie decyduje lekarz po ocenie medycznej.
Jesteś już naszym pacjentem? Umów wizytę kontrolną (co sprawdzamy na kontroli)
Potencja i seks - więcej w tym dziale
Źródła
- European Association of Urology. EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health (aktualna edycja). uroweb.org/guidelines/sexual-and-reproductive-health
- Burnett A.L. i wsp. Erectile Dysfunction: AUA Guideline. J Urol. 2018;200(3):633–641. doi.org/10.1016/j.juro.2018.05.004
- Rejestr Produktów Leczniczych (Centrum e-Zdrowia) - charakterystyki produktów leczniczych (ChPL) i status dostępności preparatów w Polsce. rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl