Zdrowie intymne
Obrzezanie - czym jest, rodzaje, wskazania medyczne oraz zalety i wady
Obrzezanie (cyrkumcyzja) to zabieg chirurgicznego usunięcia całości lub części napletka, czyli fałdu skóry pokrywającego żołądź prącia. Wykonuje się je ze wskazań medycznych - najczęściej z powodu stulejki, która nie ustępuje po leczeniu maścią - a także z przyczyn religijnych lub kulturowych. Zabieg ma udokumentowane korzyści zdrowotne, ale też ryzyko powikłań, dlatego decyzja powinna być poprzedzona rozmową z urologiem.
O leczeniu i wystawieniu e-recepty decyduje lekarz po ocenie medycznej.
Najważniejsze
Najczęstszym wskazaniem medycznym do obrzezania u dorosłych jest stulejka bliznowata lub nawracające zapalenia żołędzi i napletka. Zabieg jest zwykle krótki i wykonywany w znieczuleniu miejscowym, a gojenie trwa kilka tygodni.
Czym jest obrzezanie
Podczas obrzezania chirurg usuwa napletek, pozostawiając odsłoniętą żołądź. Zabieg u dorosłych wykonuje urolog lub chirurg, najczęściej w znieczuleniu miejscowym i w trybie jednego dnia. U dzieci zwykle stosuje się znieczulenie ogólne. Brzegi skóry zszywa się szwami rozpuszczalnymi.
Obrzezanie nie dotyczy ciał jamistych odpowiedzialnych za wzwód - nie wpływa więc bezpośrednio na mechanizm erekcji. Więcej o budowie: budowa penisa i anatomia układu rozrodczego mężczyzny.
Obrzezanie - rodzaje
Techniki operacyjne różnią się sposobem cięcia i zamknięcia rany (np. metoda klasyczna z nożyczkami lub skalpelem, urządzenia zaciskowe stosowane głównie u dzieci). Coraz częściej stosuje się też narzędzia elektrochirurgiczne zmniejszające krwawienie.
| Rodzaj | Na czym polega | Kiedy się go wybiera |
|---|---|---|
| Obrzezanie całkowite (radykalne) | usunięcie całego napletka, żołądź pozostaje stale odsłonięta | stulejka bliznowata, liszaj twardzinowy, nawracające zapalenia, przyczyny religijne |
| Obrzezanie częściowe | usunięcie tylko zwężonej części napletka, żołądź częściowo pokryta | gdy pacjent chce zachować część napletka, a zmiany są ograniczone |
| Plastyka napletka (zabieg oszczędzający) | nacięcie i poszerzenie zwężonego pierścienia bez usuwania napletka | łagodniejsza stulejka bez bliznowacenia; wyższe ryzyko nawrotu |
Jak wygląda zabieg obrzezania
Przed zabiegiem placówka przekazuje zalecenia dotyczące higieny i - po konsultacji z lekarzem - ewentualnego odstawienia niektórych leków. Po zabiegu zaplanuj powrót z osobą towarzyszącą - po znieczuleniu i lekach przeciwbólowych operator może odradzić prowadzenie samochodu.
Kwalifikacja
Urolog lub chirurg zbiera wywiad (choroby, leki przeciwkrzepliwe, uczulenia), ogląda prącie i omawia rodzaj zabiegu, możliwe powikłania i wygląd po operacji.
Znieczulenie
U dorosłych zwykle miejscowe - blokada nerwów u nasady prącia; u dzieci najczęściej ogólne.
Usunięcie napletka
Operator odcina napletek w zaplanowanym zakresie i tamuje krwawienie, często narzędziem elektrochirurgicznym.
Szwy i opatrunek
Brzegi skóry zszywa się szwami rozpuszczalnymi i zakłada opatrunek. Sam zabieg trwa zwykle kilkadziesiąt minut, a pacjent wraca do domu tego samego dnia.
Wskazania medyczne do obrzezania
- stulejka, która nie ustąpiła po leczeniu maścią ze steroidem, lub stulejka bliznowata - więcej: stulejka - objawy i leczenie,
- liszaj twardzinowy napletka (zmiany bliznowaciejące),
- nawracające zapalenia żołędzi i napletka, szczególnie u mężczyzn z cukrzycą,
- przebyta parafimoza,
- u wybranych chłopców - nawracające zakażenia układu moczowego współistniejące z wadami dróg moczowych (decyzja urologa dziecięcego),
- podejrzane zmiany skórne napletka wymagające usunięcia i badania histopatologicznego.
Co daje obrzezanie - zalety
Przegląd American Academy of Pediatrics (2012) wskazuje, że korzyści zdrowotne obrzezania przewyższają ryzyko, choć nie są na tyle duże, by zalecać rutynowe obrzezanie wszystkich noworodków. Do udokumentowanych korzyści należą:
- mniejsze ryzyko zakażeń układu moczowego u niemowląt,
- mniejsze ryzyko zakażenia HIV drogą heteroseksualną u mężczyzn (dane z badań w Afryce - nie zastępuje to prezerwatywy),
- mniejsze ryzyko niektórych infekcji przenoszonych drogą płciową, m.in. HPV i opryszczki narządów płciowych,
- eliminacja stulejki i parafimozy oraz łatwiejsza higiena,
- mniejsze ryzyko raka prącia (choroby rzadkiej).
Obrzezanie - wady i ryzyko powikłań
Jak każdy zabieg chirurgiczny obrzezanie niesie ryzyko powikłań. Najczęstsze z nich są łagodne: krwawienie, obrzęk, zakażenie rany, nadmierne lub niedostateczne usunięcie skóry i nierówna blizna. U chłopców obrzezanych w okresie noworodkowym późnym powikłaniem bywa zwężenie ujścia cewki moczowej. Poważne powikłania są rzadkie.
Do wad zalicza się też nieodwracalność zabiegu i okres gojenia, w którym trzeba zrezygnować ze współżycia.
Obrzezanie a życie seksualne - czucie, erekcja, wytrysk
- Czucie - przez pierwsze tygodnie odsłonięta żołądź bywa nadwrażliwa, potem skóra się adaptuje. Wyniki badań nad długoterminowym wpływem na czucie i satysfakcję seksualną są niejednoznaczne - większość dobrze zaprojektowanych badań nie wykazuje istotnego pogorszenia funkcji seksualnych.
- Erekcja - zabieg nie dotyczy ciał jamistych, więc nie wpływa bezpośrednio na wzwód. U mężczyzn ze stulejką ustąpienie bólu przy wzwodzie często poprawia komfort współżycia. Jeśli po zabiegu pojawiają się problemy z erekcją, przyczyna zwykle leży gdzie indziej - zobacz zaburzenia erekcji.
- Wytrysk - obrzezanie nie jest metodą leczenia przedwczesnego wytrysku, a dowody na jego wpływ na czas do wytrysku są słabe i niespójne.
- Powrót do współżycia - zwykle po kilku tygodniach, gdy rana się zagoi i operator wyrazi zgodę.
Obrzezanie z powodów religijnych i kulturowych
Obrzezanie jest elementem tradycji religijnej w judaizmie i islamie, a w niektórych krajach, np. w Stanach Zjednoczonych, bywa wykonywane rutynowo u noworodków z przyczyn kulturowych. W Polsce zabieg wykonuje się głównie ze wskazań medycznych. Decyzja o obrzezaniu bez wskazań medycznych należy do pacjenta, a w przypadku dziecka - do rodziców; wymaga rzetelnej informacji o korzyściach, ryzyku i nieodwracalności zabiegu.
Obrzezanie chłopców
U chłopców obrzezanie ze wskazań medycznych wykonuje się głównie przy stulejce, która nie ustępuje mimo leczenia zachowawczego, bliznowaceniu napletka lub nawracających zapaleniach. Fizjologiczna stulejka u małego dziecka nie jest wskazaniem do zabiegu. Decyzję podejmuje chirurg lub urolog dziecięcy wspólnie z rodzicami.
Gojenie po obrzezaniu
Obrzęk i tkliwość utrzymują się zwykle kilka dni, a pełne wygojenie trwa kilka tygodni - dokładny czas zależy od techniki i przebiegu gojenia. W tym czasie operator zaleca zwykle unikanie współżycia i masturbacji, delikatną higienę i luźną bieliznę. Odsłonięta żołądź jest przez pierwsze tygodnie bardziej wrażliwa - to normalne i stopniowo mija.
Kiedy pilnie do lekarza po zabiegu: krwawienie, które nie ustaje po kilkuminutowym ucisku, narastający obrzęk z zasinieniem żołędzi, gorączka, ropna wydzielina lub niemożność oddania moczu.
Najczęstsze pytania
Czy obrzezanie boli?
Sam zabieg wykonuje się w znieczuleniu, więc nie powinien boleć. Przez kilka dni po nim można odczuwać ból i tkliwość, które zwykle łagodzą dostępne leki przeciwbólowe zalecone przez lekarza.
Ile trwa gojenie po obrzezaniu?
Zwykle kilka tygodni - dokładny czas zależy od techniki i przebiegu gojenia. Obrzęk i tkliwość ustępują po kilku dniach, a szwy rozpuszczalne wchłaniają się samoistnie. Do współżycia wraca się po zgodzie operatora.
Czy obrzezanie wpływa na erekcję?
Nie bezpośrednio - zabieg dotyczy skóry napletka, a nie ciał jamistych odpowiedzialnych za wzwód. Jeśli po zabiegu pojawiają się problemy z erekcją, warto omówić je z lekarzem, bo przyczyna zwykle leży gdzie indziej.
Czy obrzezanie chroni przed chorobami przenoszonymi drogą płciową?
Zmniejsza ryzyko niektórych zakażeń, m.in. HIV drogą heteroseksualną i HPV, ale go nie eliminuje. Prezerwatywa pozostaje podstawową metodą ochrony.
Ile trwa zabieg obrzezania?
Sam zabieg trwa zwykle kilkadziesiąt minut i u dorosłych wykonuje się go w znieczuleniu miejscowym, w trybie jednego dnia. Dokładny czas zależy od techniki i warunków anatomicznych.
Czym różni się obrzezanie od plastyki napletka?
Obrzezanie polega na usunięciu napletka w całości lub części. Plastyka napletka poszerza zwężony pierścień bez usuwania skóry, ale wiąże się z większym ryzykiem nawrotu stulejki.
Konsultacja z lekarzem online
Zastanawiasz się, czy Twoje dolegliwości są wskazaniem do obrzezania? Na konsultacji z andrologiem online omówisz objawy i możliwe opcje leczenia; kwalifikacja do zabiegu wymaga badania przez urologa, do którego lekarz może Cię skierować.
Zobacz, jak przygotować się do pierwszej wizyty. Wizyta wideo: 149 zł (pierwsza), 99 zł (kontrolna). Teleporady codziennie 7:00-23:00. O leczeniu i ewentualnej recepcie decyduje lekarz po ocenie medycznej.
Jesteś już naszym pacjentem? Umów wizytę kontrolną (co sprawdzamy na kontroli)
Zdrowie mężczyzny - więcej w tym dziale
Źródła
- American Academy of Pediatrics Task Force on Circumcision. Male Circumcision (Technical Report). Pediatrics. 2012;130(3):e756-e785. doi.org/10.1542/peds.2012-1990
- European Association of Urology / ESPU. EAU Guidelines on Paediatric Urology (aktualna edycja) - rozdział Phimosis. uroweb.org/guidelines/paediatric-urology
- European Association of Urology. EAU Guidelines on Penile Cancer (aktualna edycja). uroweb.org/guidelines/penile-cancer